Năm 2011, giá vàng lên d3d99dfe9-37đến mức kỷ lục khi vượt dab87c3a6-75qua ngưỡng 1.900 USD/oud7e6283dd-a1nce (ở Việt Nam là 49 td6e7249e2-feriệu đồng/lượng) vào đầud8d5957e4-db tháng 9. Đến đầu tuần ld58c476cb-60ễ cuối cùng của năm 201d7bb6801f-f21, giá vàng xuống dưới ndb8d0bbbd-75gưỡng 1.600 USD/ounce (cde8c90e2f-dehính xác là 1.592,30 USDd9a26c1fc-50).

Năm 2012, vàng sẽ xud7ff47f37-d5ống từ từ hay xuống khôndec7298a4-0eg thắng, hoặc có thể lêd2efb5f12-3en trở lại?

Quả thật “tdc429971d-68hần vàng” chưa bao giờ cdba0dabe5-55hói lọi như hôm thứ hai df986a75d-be 5/9/2011 khi giá lên đếdf9e644ee-1dn tột đỉnh 1.921 USD/ound4856c5c1-28ce, trước khi xuống chạmdb252b0ba-16 ngưỡng 1.900 USD sád0f8e82bb-80ng hôm sau (xem biểu d83724916-bdđồ). So với ngưỡng 1.d74140083-d9400 USD/ounce hồi đầud39ea8896-1e năm, giá vàng tăng dcca76631-50trên 500 USD/ounce.

Tượng con bò vàng vdbc545353-5fà nỗi sợ hãi

Bầu dc6919d60-f9không khí nợ nần và cde53d0828-f1hứng khoán cứ thua lỗd427ea6b6-e6 ở châu Âu cũng như d4d5ee475-8bviệc quốc hội lưỡng đd351ca134-20ảng Mỹ cù cưa không tdb2b521d7-f8hỏa thuận nâng trần nd0b51b2c8-a0ợ được với nhau đã kd68b25946-18hiến bậc tín nhiệm củd68a64015-b5a nước Mỹ bị S&P hạ thd962477e3-faấp. Thế là tờ giấy bd7656f7c0-acạc xanh càng bị chối df4f5c9c5-ebbỏ.

Ngày thứ hai 5d45bf6be8-29/9 đó, vàng đã trở thd62d382f3-64ành “con bò vàng” mà d39412eaf-8fngày xưa dân Do Tháid26346a1e-18 từng đúc tượng thờ tde651f2e1-ccrên đường di tản tronddff380ba-4dg sa mạc Sinai vì mấtdc383dcdd-68 đức tin nơi Thượng d6d0f4d35-f0đế và “người dẫn đườnd349edc05-56g” là tiên tri Moise.daedc9772-58 Nó “đá văng” USD, đd1009fdb7-04ồng tiền được sử dụngd5ab5e4e3-19 nhiều nhất trong thưd77a195ef-99ơng mại quốc tế, trênd84412ccf-54 các thị trường hối da6e1dd6a-c7đoái và là trữ tệ nhid1b8a8523-21ều nhất trên thế giớid39fb095b-d9.

Tại các thị trườdfa846111-62ng chứng khoán châu Âd3ec3f56a-4au, thiên hạ rần rần “d7b4e58a2-34bỏ của chạy lấy ngườd93239152-23i” trước việc nữ Thủ d3ca6e165-catướng Đức Angela Merkdb593423a-94el, người đang được d90e96ab1-1cxem là “cứu tinh” củaded0e292e-cb khu vực đồng euro, bd6c302dc1-63ị lung lay sau một cud6e06f2b7-83ộc bỏ phiếu ở Đức. Kd20bde722-fehi “người cứu chuộc” d08397f48-42(nợ) xính vính, toàn df934a599-81thể các “con nợ” còn deeda4893-5fbiết bám víu vào đâud6fa237c3-71? Thế là giá vàng vốndf71b5c72-48 đã tăng vọt như “có d0ba62221-89cánh” từ mấy tháng qud8a7c66fd-bba cứ thế mà “thăng tdc9da1f9c-93hiên” trước những tinde1ba910e-46 tức xấu của nền kinhd399a824b-f0 tế Mỹ.

Khi niềm ded99c5ef-b1tin đã bị mất sẵn từd7c41a96b-5d cuộc khủng hoảng lầd97ffe3ff-29n thứ nhất năm 2008d42fa47b0-3c ở Mỹ, nay với cuộc d5cd3393d-e1khủng hoảng công nợ d258337a7-94cả ở Mỹ lẫn châu Âu dbf542e9b-d1thì bất cứ tin xấu d473e2238-b6nào ở bên này hay bêd06617881-39n kia Đại Tây Dương,dfb17b3cf-ef thậm chí một vài tid776f34b2-82ếng giày trận vang dd36fd407-20lên từ Iran, cũng khd0e4b6ca9-34iến thiên hạ sợ hãi,d60a6ffee-0f chối bỏ tờ giấy bạcd6025da0a-28 xanh, tìm đến bức db1e5c537-f0tượng “con bò vàng”.

Thế nhưng, việc d634ceb6c-0cdư luận sợ hãi trướcdb24e0882-37 những biến cố là mộda69c909d-16t lẽ và là một điềud412d5783-d7 hết sức tự nhiên. Sd1282bfe7-00ong việc các “bàn tad37673122-4cy lông lá” giật dây d8ea29a19-70sự sợ hãi lại là mộd4a82762f-fat lẽ khác. Giáo khoadf8ffe62a-86 thư khoa học truyềnd86f01d18-0e thông gọi đó là “apd44f1db51-27peal to fear”, gieode7d04ba8-56 rắc sự sợ hãi, làm df78c23fc-13chao đảo tờ giấy bạcddb76e2e9-98 xanh, đẩy giá vàng da9685d8f-adlên.

Một khi sự sdaddf1af9-69ợ hãi bị kích động đd9c922d39-28ến kỳ cùng sẽ làm nảdedcded2c-b4y sinh một tâm lý kd86cb11f1-ffhác mà giáo khoa thư gd0199173e-03ọi là “wagon-band”: ngdb40a41d9-a8ười ta lời quá xá, tạid8634b3b4-66 sao mình không theo ded9540f1-ddvới, trong chiều này hd31b31d7f-b0ay trong chiều kia, tùdf1012296-45y hoàn cảnh? Hai tâm d84b54413-24lý đó tạo thành điều gd0dda4c9d-a2ọi là “tâm lý bầy đàn”d7b7581ee-bd, như nhận định về thịdf1f166b8-51 trường vàng Việt Namd292062b4-6e của thống đốc Ngân hàdf3c81971-3fng Nhà nước.

Những d0bab0039-b1thông tin trái chiều

Nếu nhìn vào biểu đd5d0c9bff-bcồ giá vàng năm 2011 sẽd7991afa2-e6 thấy chỉ trong vòng d8c2bb122-97chưa đầy một tháng, từd8bf0a6a8-98 hạ tuần tháng 9 đến td27f0cb0d-21hượng tuần tháng 10/20da30049bf-3211, giá vàng thế giớid22a5361a-8a đã tuột những 300 USDd5b711cb6-3c/ounce, từ ngưỡng 1.90dab94aa08-a50 USD xuống còn 1.600 dbc2cd494-bf USD/ounce. Và từ đó, d18631f94-70giá vàng cũng có nhữngdb5f0803a-bb lúc “vùng vẫy” lên ngưỡd667f17cc-dcng 1.800 USD/ounce rồi dba0f48ac-11xuống lại ngưỡng 1.600 Ud1764c98f-37SD/ounce. Liệu giá vàng de501f1f3-d1có trụ lại được ở “phònd035c2c7e-1dg tuyến” này?

Trước ld2d04caa2-a2ễ Giáng sinh, giá vàng đdd3e87246-c5ã xuống thấp hơn ngưỡng df7b6ce77-901.600 USD/ounce, coi nhd9b933d57-15ư “phòng tuyến” này đã bd185c5c5d-8fị thủng! Báo chí thi nhaddb185d4c-9eu đưa tin theo các bìnhd3529f9f2-54 luận quốc tế: thị trườnd641b2f45-42g vàng hướng tới quý giảdb39f1493-6fm giá đầu tiên. Có tờ bd0c2b50c4-00áo đưa tin theo nguồn tid271c63c1-26n nước ngoài: “Giá vàng d163d0329-c3có thể giảm dưới 1.500 ddcc14314-adUSD/ounce trong ba thángdbc16bc77-8c tới”. Ngược lại, cũng cd1c2ccb5e-ecó tờ đăng tin trái chiềud7ba45e60-dc: “Giá vàng sẽ tăng haid6f2d3fb7-30 chữ số trong năm 2012”.

Trong “rừng” tin đó, thái độ cần có là gì? Giáo sư báo chí Beth Lane, tác giả của “Đọc báo là gì? Tại sao người sử dụng báo chí cần biết đọc (báo)”, từng căn dặn phải tự đặt các câu hỏi sau khi đọc một tin, bài kinh tế: “Thông điệp này nhắm đến ai? Ai muốn nhắm đến ai và vì sao? Hướng đến cái gì? Cái “lưỡi câu” xúc cảm nào đang được sử dụng để độc giả chú ý? Ai “đẻ” ra bài báo này và vì mục đích gì? Ai được lợi, ai mất mát? Cái nhìn nào đang được đốc thúc? Cái nhìn nào đang bị che đậy?”.

Không riêng thị trường vàng mà thị trường chứng khoán, địa ốc... đều tồn tại trên những làn sóng tâm lý đó! Vấn đề là ai hưởng lợi khi những thông tin đó được đưa ra.

Tâm lý sợ “thua đau” hay “vuột” mất cơ hội kiếm lời luôn chi phối các quyết định mua vào, bán ra. Việc những cụm từ như “hôm qua, nhiều người đã ào ào đem vàng ra bán chốt lời” hay “rồng rắn xếp hàng mua vàng”, rồi “giá vàng trong nước vẫn còn cao hơn giá vàng thế giới” hoặc “giá vàng trong nước còn thấp hơn giá vàng thế giới” cứ được lặp lại hằng ngày... vô hình trung kích động sợ hãi thua lỗ hoặc ham muốn kiếm lời, thúc giục có bao nhiêu vàng đem bán ra cho kịp “chốt lời” hoặc ngược lại!

Kết luận của Beth Lane: “Biết đọc báo không phải là bạn biết tin tức gì, mà là... bạn đặt câu hỏi gì từ những tin tức đó” có thể là kim chỉ nam cho việc đọc tin tức về vàng, chứng khoán, địa ốc...

Từ cách nhìn đó có thể tạm ghi nhận hai luồng tin và dự báo. Trước hết là vàng sẽ tuột giá, “bong bóng” sẽ nổ sau 11 năm được thổi căng. Song cũng có dự báo trái chiều như của Bloomberg hôm 2/11/2011: “Các nhà dự báo chính xác nhất nói rằng vàng sẽ tăng trở lại và đạt kỷ lục mới vào tháng 3 (năm tới) do trì trệ tăng trưởng kinh tế và cuộc khủng hoảng nợ của châu Âu không được hóa giải. Giá vàng đặt mua trước tại New York tăng 14%, đạt 1.950 USD/ounce cho cuối quý 1 năm tới, căn cứ theo các dự báo của 8/10 nhà phân tích được Bloomberg theo dõi từ tám quý qua”.

Thế nhưng, độ chính xác của các dự báo này lại là một vấn đề, nếu thật sự theo dõi. Ngày 23/12/2011, Kitco loan: “Vàng có lẽ sẽ có thể được bán trong khoảng 1.600-1.650 USD/ounce trong tuần tới, tuần lễ cuối cùng của năm”. Song thực tế của tuần lễ sau lễ Giáng sinh hoàn toàn đính chính dự báo đó: vàng xuống dưới ngưỡng 1.600 USD ngay từ đầu tuần như đã nêu ở trên.

Chẳng thể trách Kitco được vì chỉ dự báo “có lẽ” và cho một tuần lễ mà thôi. Mà thị trường vàng hay tài chính “sống” được là những tăng giảm theo hình “răng cưa” ngắn hạn, thậm chí từng giây như trên thị trường chứng khoán, để thiên hạ tùy nghi “lướt sóng”, chứ cứ tăng hay giảm một đường thẳng lấy gì “ăn”, đóng cửa mất!

Trong bối cảnh của những thông tin trái chiều đó, việc theo dõi các đánh giá bối cảnh toàn cục của thị trường trong chiều sâu và dài hạn sẽ cho phép tự mình ước tính hơn. Trong số các phân tích bối cảnh dài hạn và chiều sâu đó, đánh giá của Frank Giustra trên tờ Vancouver Sun đáng lưu ý: “Số tiền mà châu Âu và Mỹ cần đến để giải cứu nợ vào khoảng 10.000 tỉ USD. Số tiền đó hoàn toàn không có, mà chỉ có thể được nặn ra bằng cách in tiền ồ ạt. Khi các ngân hàng trung ương in tiền và tăng cung tiền, đồng tiền mất giá”.

Luận cứ của Frank Giustra dựa trên tổng nợ của Mỹ và châu Âu để dự báo rằng các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục in tiền và vàng sẽ tiếp tục lên giá. Con số 10.000 tỉ USD công nợ gộp là một con số có thể kiểm chứng được, nên đây có thể là một chi tiết tham khảo để tự trả lời câu hỏi: thế giới đã, sắp, sẽ ra khỏi cuộc khủng hoảng nợ công này chưa và vàng ở đâu trong đó?

Theo Hữu Nghị

Tuổi trẻ